Bokokotorski zaliv sa istočne strane okružuju padine Lovćena, koji sa svojim izuzetnim prirodnim vrijednostima i kulturnom baštinom ima status Nacionalnog parka od 1952. godine. Najviši vrh Lovćena je Štirovnik sa 1.749 mnv a na Jezerskom vrhu na 1.657 mnv se nalazi Mauzolej Petra II Petrovića Njegoša. Sa zapadne strane Boku okružuje Orjen, Park prirode od 2018, izrazitog kraškog reljefa sa vrhom Veliki kabao (1894 mnv) koji je najviši vrh primorskih Dinarida. Između kotorskog i tivatskog dijela zaliva je brdo Vrmac, koje je zbog posebnih prirodnih i kulturnih vrijednosti planirano da bude zaštićeno kao park prirode.

U zalivu, koji formiraju strme padine planina, sa uskim pojasom obradive zemlje i obalom prirodno veoma složene forme, razvili su se tokom dugog istorijskog perioda gradovi i naselja u nizu, međusobno odvojeni obradivim površinama ili stjenovitim iskonskim pejzažem. Na području Svjetske baštine nalaze se gradovi Kotor, Risan, Perast, i naselja na obali: Dobrota, Ljuta, Orahovac. Strp, Lipci, Morinj, Kostanjica, Donji Stoliv, Prčanj, Muo.

Još od najranijih vremena za naselja na obali more je bilo glavna saobraćajnica i veza sa Mediteranom, a mreža pješačkih staza i puteva na kopnu veza sa unutrašnjošću Balkanskog poluostrva. Ove staze i putevi povezuju naselja uz obalu međusobno i sa gornjim selima, kao i sa selima u zaleđu. Sve istorijske pješačke komunikacije u zalivu – mreža starih pješačkih staza i puteva, od kojih su neke na trasama antičkih ili srednjevjekovnih puteva, uglavnom su očuvane. Na nekima su kasnije nastali kolski putevi. Krajem XIX i početkom XX vijeka, za vrijeme austrougarskog perioda, gradi se veliki broj vojnih puteva, koji su služili za povezivanje i pristup tvrđavama. Grade se i novi kolski putevi, kao što je kolski put duž obale zaliva ili put Kotor – Njeguši – Cetinje.

Fresko slikarstvo takođe ima dugu tradiciju, ali su sačuvani samo fragmenti u crkvama Svetog Tripuna, Sv. Luke, Sv. Marije Koleđate. U crkvi Svetog Vasilija u Donjem Stolivu sačuvani su jedinstveni uzorci zidnog slikarstva koji prikazuju svece  zapadne i istočne crkve, a imena autora su ispisana na oba pisma.

Posljednji predstavnici vizantijske tradicije na ovim prostorima pripadaju ikonopiscima iz porodice Dimitrijević-Rafailović iz Risna. Najpoznatiji među njima je Dimitrije Rafailović, poznat kao autor živopisa u crkvama Svetog Nikole u Pelinovu i Svetog Đorđa u Šišićima – Grbalj, krajem 17. vijeka i prvim decenijama 18. vijeka. Najpoznatiji radovi ikona ove porodice nalaze se u crkvi Svetog Luke i u priloženoj kapeli Svetog Spiridona.

Poznati domaći ikonopisci su: Todor Vuković, čija se djelatnost vezuje za 16. Vijek, i Maksim Tujković iz Grblja, koji je slikao ikone u 18. vijeku.

Kao i mnogi drugi primorski gradovi, Kotor je imao razvijen književni život. Zlatno doba kotorske poezije pripada 16. vijeku. Isticali su se svojim djelima: Ljudevit Paskvalić, čije su mu pjesme osigurale veoma visok položaj u italijanskoj književnosti, zatim Ivan Bona Boliris, Bernard Pima i drugi. Za razliku od svojih prethodnika, kotorski pisci 17. vijeka pišu narodnim jezikom. U 18. vijeku javlja se rodoljubiva i ljubavna poezija, a najistaknutiji predstavnik je Ivan Nenadić.

Književni rad u 19. veku uglavnom se svodi na prikupljanje i obradu narodne književnosti, poput kolekcionara Vuka Stefanovića Karadžića, kao i njegovih saradnika na ovom polju Vuka Popovića (1806–1876) i Vuka Vrčevića (1811–1882), oba iz Risna.

Krajem 19. vijeka svojim djelima ističu se Srećko Vulović iz Perasta i Pavo Kamenarović iz Dobrote, autor stihova za igru ​​Bokeljske mornarice. Nasljednici tradicije vezane za proučavanje Boke Kotorske, posebno Kotora, tokom 20. vijeka su: don Niko Luković, dr Miloš Milošević, Maksim i Ignjatije Zloković, dr Slavko Mijušković, Risto Kovijanić, don Gracija Brajković, don Pavao Butorac, don Ivo Stjepčević, don Anton Milošević, don Srećko Vulović, Predrag Kovačević iz oblasti istorije, Vasko Lipovac stvara svoja umjetnička djela; Rajko Vujičić, iz oblasti istorije umetnosti.